شکستگی دندان و اقدامات فوری؛ بعد از شکستن دندان چه کنیم؟
شکستن دندان میتواند در چند لحظه اتفاق بیفتد. یک ضربه ناگهانی، زمین خوردن، گاز زدن غذای سفت یا حتی فشار مداوم دندانقروچه گاهی ساختار دندان را آسیب میزند. بعضی افراد بعد از شکستگی فقط یک لبپریدگی کوچک روی دندان میبینند، اما بعضی آسیبها ترک را به بخشهای عمیق دندان میرسانند.
شدت شکستگی همیشه با میزان درد ارتباط مستقیم ندارد. گاهی دندان فقط هنگام جویدن درد میگیرد یا نسبت به نوشیدنی سرد و غذای داغ حساس میشود. حتی ممکن است فرد هیچ دردی احساس نکند و تنها تغییر شکل دندان را ببیند. با این حال، ترک دندان میتواند در اثر فشارهای روزمره گسترش پیدا کند.
اگر دندان شما شکسته است، فشار بیشتری به آن وارد نکنید و در اولین فرصت به دندانپزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام به پزشک کمک میکند تا امکان حفظ دندان را دقیقتر بررسی کند.
شکستگی دندان چیست؟
شکستگی دندان به ترک خوردن یا جدا شدن بخشی از ساختار دندان گفته میشود. این آسیب گاهی فقط مینای دندان را درگیر میکند و گاهی به عاج، پالپ یا ریشه میرسد.
مینای دندان، لایه سخت بیرونی، از قسمتهای داخلی محافظت میکند. عاج زیر مینا قرار دارد و پالپ در مرکز دندان جای گرفته است. پالپ عصب و رگهای خونی دندان را در خود دارد. وقتی ترک به این قسمت نزدیک شود، دندان معمولاً حساسیت و درد بیشتری نشان میدهد.
دندانپزشکان شکستگیها را بر اساس محل و عمق آسیب بررسی میکنند. یک لبپریدگی ساده شرایط متفاوتی با ترک عمیق تاج یا شکستگی ریشه دارد. بنابراین فرد نباید فقط با نگاه کردن به ظاهر دندان درباره شدت آسیب تصمیم بگیرد.
چرا دندان میشکند؟
عوامل مختلفی میتوانند مقاومت دندان را کاهش دهند یا فشار زیادی به آن وارد کنند. در بسیاری از موارد، چند عامل همزمان نقش دارند.
ضربه به دندان
ضربه مستقیم یکی از دلایل رایج شکستگی دندان است. زمین خوردن، تصادف، برخورد توپ با صورت یا ضربه هنگام ورزش میتواند تاج دندان را ترک دهد یا بخشی از آن را جدا کند.
اگر ضربه شدیدی به دهان وارد شده است، فقط دندان شکسته را بررسی نکنید. دندانهای مجاور، لثه و فک نیز ممکن است آسیب دیده باشند. یک معاینه کامل، آسیبهای پنهان را بهتر مشخص میکند.
جویدن مواد سخت
جویدن یخ، هسته، استخوان، آبنبات سخت و مواد مشابه فشار زیادی به دندان وارد میکند. دندان سالم نیز در برابر فشار بسیار شدید آسیب میبیند. دندانهایی که پوسیدگی یا ترمیمهای بزرگ دارند، معمولاً مقاومت کمتری نشان میدهند.
دندانقروچه
فشار مداوم دندانها هنگام خواب میتواند ترکهای ریز ایجاد کند. فرد ممکن است صبحها احساس خستگی فک یا درد عضلات صورت داشته باشد و بهمرور ترکهای بیشتری روی دندان ایجاد شود.
اگر دندانقروچه دارید، درباره محافظ شبانه با دندانپزشک مشورت کنید. کنترل این فشار میتواند از آسیب بیشتر دندانها جلوگیری کند.
پوسیدگی عمیق
پوسیدگی ساختار سالم دندان را کاهش میدهد. وقتی بخش زیادی از دندان از بین برود، دیوارههای باقیمانده فشار کمتری را تحمل میکنند. در چنین شرایطی یک فشار معمولی هنگام غذا خوردن هم میتواند باعث شکستگی شود.
ترمیمهای قدیمی و گسترده
بعضی دندانها بخش زیادی از ساختار طبیعی خود را به دلیل پوسیدگی یا درمانهای قبلی از دست دادهاند. چنین دندانهایی ممکن است به مراقبت بیشتری نیاز داشته باشند. دندانپزشک با بررسی میزان بافت سالم، روش مناسب محافظت از دندان را انتخاب میکند.
علائم دندان شکسته چیست؟
دندان شکسته همیشه درد شدید ایجاد نمیکند. به همین دلیل، شناخت علائم اهمیت زیادی دارد.
مهمترین نشانههای شکستگی دندان عبارتاند از:
- درد هنگام گاز زدن
- درد هنگام برداشتن فشار از روی دندان
- حساسیت به آب سرد
- حساسیت به غذای داغ
- دردهای کوتاه و ناگهانی
- احساس لبه تیز روی دندان
- مشاهده یک قسمت شکسته یا لبپرشده
- گیر کردن غذا اطراف دندان
- حساس شدن لثه اطراف دندان
- تورم در اطراف دندان
- درد خودبهخودی در موارد پیشرفته
یکی از نشانههای مهم ترک دندان، درد هنگام جویدن است. بعضی افراد هنگام رها کردن فشار نیز درد احساس میکنند. حساسیت شدید به سرما یا گرما نیز میتواند نشان دهد که آسیب به بخشهای داخلی دندان نزدیک شده است.
با این حال، علائم بهتنهایی محل و عمق ترک را مشخص نمیکنند. دندانپزشک باید وضعیت دندان را معاینه کند و در صورت نیاز از روشهای تشخیصی مناسب کمک بگیرد.
شکستگی دندان و اقدامات فوری؛ بلافاصله چه کنیم؟
وقتی دندان میشکند، چند اقدام ساده میتواند از گسترش آسیب جلوگیری کند.
۱. با دندان شکسته غذا نجوید
تا زمان مراجعه به دندانپزشک، سمت سالم دهان را برای جویدن انتخاب کنید. فشار روی دندان آسیبدیده میتواند ترک را بیشتر کند و بخش دیگری از دندان را جدا کند.
غذاهای نرم انتخاب بهتری هستند. همچنین تا حد امکان غذاهای بسیار سفت، چسبناک و سخت را کنار بگذارید.
۲. قطعه شکسته دندان را نگه دارید
اگر بخشی از دندان جدا شده است، آن را دور نیندازید. قطعه را پیدا کنید و همراه خود به مطب دندانپزشک ببرید.
در بعضی شرایط، دندانپزشک میتواند قطعه جداشده را دوباره به دندان متصل کند. بنابراین حفظ قطعه شکسته اهمیت دارد.
۳. دهان را با آب تمیز کنید
بعد از شکستگی، دهان را با آب تمیز بشویید. این کار بقایای غذا و آلودگی را از اطراف دندان دور میکند.
برای تمیز کردن ناحیه آسیبدیده از وسایل تیز استفاده نکنید. فشار زیاد نیز میتواند شرایط دندان را بدتر کند.
۴. برای تورم کمپرس سرد بگذارید
اگر ضربه باعث تورم صورت شده است، یک کمپرس سرد روی قسمت بیرونی صورت قرار دهید. کمپرس سرد میتواند تورم و ناراحتی را کاهش دهد.
یخ را مستقیماً روی پوست قرار ندهید. یک پارچه نازک بین پوست و منبع سرما قرار دهید.
۵. لبه تیز دندان را دستکاری نکنید
دندان شکسته گاهی لبه تیزی ایجاد میکند و زبان یا گونه را زخمی میکند. با ناخن، سوهان یا ابزار خانگی لبه دندان را نتراشید.
اگر لبه دندان زبان یا گونه را اذیت میکند، تا زمان مراجعه به دندانپزشک از دستکاری آن خودداری کنید.
۶. دارو را روی دندان نگذارید
بعضی افراد برای کاهش درد، قرص یا مواد دارویی را مستقیماً روی دندان و لثه قرار میدهند. این کار میتواند به بافت لثه آسیب بزند.
برای کنترل درد، درباره داروی مناسب با پزشک یا داروساز مشورت کنید و علت اصلی درد را نیز با مراجعه به دندانپزشک پیگیری کنید.
۷. مراجعه به دندانپزشک را عقب نیندازید
کاهش درد به معنی پایان مشکل نیست. ترک دندان ممکن است همچنان وجود داشته باشد و فشار روزانه آن را گستردهتر کند.
هرچه دندانپزشک زودتر وضعیت دندان را بررسی کند، فرصت بیشتری برای انتخاب درمان مناسب خواهد داشت.
آیا دندان شکسته خودش ترمیم میشود؟
خیر. دندان توانایی ترمیم طبیعی یک ترک ایجادشده را مانند استخوان ندارد. بدن میتواند بعضی آسیبهای سطحی را کنترل کند، اما ترک واقعی دندان خودبهخود جوش نمیخورد.
البته هر شکستگی به درمان پیچیده نیاز ندارد. دندانپزشک ممکن است برای یک لبپریدگی کوچک فقط لبه دندان را اصلاح کند یا با کامپوزیت قسمت ازدسترفته را بازسازی کند.
در مقابل، ترک عمیق ممکن است به روکش یا درمان ریشه نیاز داشته باشد. بنابراین نوع درمان را باید بر اساس محل و شدت شکستگی انتخاب کرد.
روشهای درمان دندان شکسته
دندانپزشک ابتدا میزان آسیب را مشخص میکند. سپس بر اساس وضعیت دندان، ریشه، پالپ و بافت سالم باقیمانده، روش مناسب را انتخاب میکند.
ترمیم با کامپوزیت
اگر شکستگی کوچک باشد، دندانپزشک میتواند با کامپوزیت بخش ازدسترفته را بازسازی کند. کامپوزیت همرنگ دندان است و میتواند شکل ظاهری دندان را به حالت طبیعی نزدیک کند.
این روش برای بسیاری از لبپریدگیهای محدود کاربرد دارد.
اتصال قطعه شکسته
اگر قطعه جداشده شرایط مناسبی داشته باشد، دندانپزشک گاهی آن را به دندان متصل میکند. به همین دلیل توصیه میکنیم قطعه شکسته را دور نیندازید.
روکش دندان
وقتی شکستگی بخش قابل توجهی از تاج را درگیر کند، دندانپزشک ممکن است روکش را پیشنهاد دهد. روکش بخش باقیمانده دندان را میپوشاند و به بازگرداندن عملکرد آن کمک میکند.
اگر دندان به دلیل آسیب شدید امکان حفظ تاج را از دست داده باشد، پزشک ابتدا وضعیت ریشه و بافتهای اطراف را بررسی میکند. در صورت نیاز به جایگزینی دندان، آشنایی با پروتزهای دندانی در اصفهان میتواند اطلاعات مفیدی درباره گزینههای جایگزینی دندان در اختیار شما قرار دهد.
درمان ریشه
اگر ترک یا شکستگی به پالپ آسیب بزند، دندانپزشک ممکن است درمان ریشه را انتخاب کند. در این روش، پزشک بافت آسیبدیده داخل دندان را خارج میکند و کانالهای ریشه را پاکسازی و پر میکند.
بعد از درمان ریشه، دندان معمولاً به محافظت بیشتری نیاز دارد. دندانپزشک با توجه به شرایط تاج و ریشه درباره روکش تصمیم میگیرد.
کشیدن دندان
گاهی ترک دندان تا ریشه امتداد پیدا میکند یا دندان به دو بخش تقسیم میشود. در چنین شرایطی ممکن است دندانپزشک نتواند دندان را حفظ کند.
پزشک فقط زمانی کشیدن دندان را پیشنهاد میکند که معاینه نشان دهد درمانهای محافظهکارانه نمیتوانند دندان را حفظ کنند.
چه زمانی شکستگی دندان فوریت دارد؟
هر شکستگی دندان به مراجعه اورژانسی نیاز ندارد. با این حال، بعضی علائم باید شما را به مراجعه سریع وادار کنند.
اگر دندان شکسته با درد شدید، خونریزی قابل توجه، تورم زیاد، آسیب جدی صورت یا فک همراه شده است، سریعاً برای دریافت کمک پزشکی اقدام کنید.
مشکل در تنفس یا بلع اهمیت بیشتری دارد. اگر تورم دهان یا صورت تنفس و بلع را دشوار کرده است، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضرورت دارد.
همچنین اگر ضربه باعث جابهجایی یا خارج شدن کامل دندان شده است، زمان اهمیت زیادی دارد. در چنین شرایطی هرچه سریعتر با دندانپزشک تماس بگیرید.
آیا بعد از شکستگی میتوان ظاهر دندان را اصلاح کرد؟
بله. دندانپزشک بعد از کنترل آسیب میتواند ظاهر دندان را نیز بررسی کند. نوع درمان به میزان بافت باقیمانده، سلامت لثه، رنگ دندان و محل شکستگی بستگی دارد.
برای یک لبپریدگی کوچک، کامپوزیت ممکن است نتیجه مناسبی ایجاد کند. در شرایط دیگر، دندانپزشک گزینههای ترمیمی یا زیبایی بیشتری را بررسی میکند.
اگر شکستگی ظاهر لبخند شما را تغییر داده است، میتوانید درباره اصلاح طرح لبخند در اصفهان اطلاعات بیشتری کسب کنید.
البته درمان زیبایی نباید جای درمان اصلی شکستگی را بگیرد. ابتدا باید دندانپزشک سلامت دندان را تأیید کند. سپس میتوان درباره اصلاح ظاهر آن تصمیم گرفت.
چطور از شکستگی دندان جلوگیری کنیم؟
هیچ روشی نمیتواند احتمال شکستگی را کاملاً از بین ببرد، اما چند عادت ساده خطر آسیب را کاهش میدهد.
اول، مواد بسیار سخت مانند یخ و آبنباتهای سفت را با دندان نجوید. دوم، اگر دندانقروچه دارید، برای محافظت از دندانها با دندانپزشک مشورت کنید. سوم، هنگام ورزشهای تماسی از محافظ دهان مناسب استفاده کنید.
مراقبت از پوسیدگی نیز اهمیت زیادی دارد. پوسیدگی شدید ساختار دندان را ضعیف میکند و خطر شکستگی را افزایش میدهد.
برای کودکان نیز پیشگیری اهمیت زیادی دارد. دندانپزشک میتواند در شرایط مناسب از فیشور سیلانت برای محافظت از شیارهای مستعد پوسیدگی استفاده کند. برای آشنایی بیشتر با این روش، مطلب فیشور سیلانت دندان در اصفهان را مطالعه کنید.
آیا لمینت برای دندان شکسته مناسب است؟
لمینت همیشه انتخاب اول برای دندان شکسته نیست. ابتدا باید علت شکستگی و میزان آسیب مشخص شود.
اگر دندان استحکام کافی داشته باشد و شکستگی فقط ظاهر آن را تحت تأثیر قرار داده باشد، دندانپزشک میتواند گزینههای زیبایی مختلف را بررسی کند. اما اگر ترک عمیق باشد یا پالپ آسیب دیده باشد، ابتدا باید مشکل اصلی را درمان کرد.
بعد از کنترل کامل شرایط دندان، بعضی افراد میتوانند از درمانهای زیبایی برای اصلاح ظاهر لبخند خود استفاده کنند. در این زمینه، صفحه لمینت دندان در اصفهان اطلاعات بیشتری ارائه میدهد.
آیا هر دندان شکستهای باید کشیده شود؟
خیر. بسیاری از دندانهای آسیبدیده هنوز قابلیت حفظ دارند. دندانپزشک برای تصمیمگیری چند عامل را بررسی میکند: محل ترک، عمق شکستگی، وضعیت پالپ، سلامت ریشه و مقدار بافت سالم باقیمانده.
به همین دلیل، صرفاً شنیدن عبارت «دندانم شکسته» برای تصمیم به کشیدن کافی نیست. معاینه دقیق میتواند مشخص کند که آیا پزشک میتواند دندان را با ترمیم، روکش یا درمان ریشه حفظ کند یا خیر.
جمعبندی
شکستگی دندان و اقدامات فوری موضوعی است که نباید آن را ساده گرفت. یک لبپریدگی کوچک ممکن است مشکل زیادی ایجاد نکند، اما یک ترک عمیق میتواند به پالپ و ریشه آسیب برساند.
اگر دندان شما شکست، ابتدا فشار را از روی آن بردارید. با سمت سالم غذا بجوید و قطعه جداشده را نگه دارید. دهان را با آب تمیز کنید و در صورت ایجاد تورم، کمپرس سرد روی صورت قرار دهید. سپس در اولین فرصت برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کنید.
اگر شکستگی با خونریزی شدید، تورم زیاد، آسیب فک یا صورت و مشکل در تنفس یا بلع همراه شد، مراجعه فوری اهمیت بیشتری پیدا میکند.
دندانپزشک پس از بررسی شرایط میتواند بین ترمیم کامپوزیت، اتصال قطعه شکسته، روکش، درمان ریشه یا در موارد خاص کشیدن دندان تصمیم بگیرد. بنابراین به جای صبر کردن برای شدیدتر شدن درد، بهتر است شکستگی را در همان روزهای اول جدی بگیرید.
هرچه سریعتر برای تشخیص اقدام کنید، فرصت بیشتری برای حفظ ساختار طبیعی دندان و انتخاب یک درمان مناسب خواهید داشت.
